Saturday, August 24, 2019

हिमाचली रचनाएँ


    [१]
  
   उडदी चिड़ी गेई गलाई .......





   उडदी चिड़ी गेई गलाई |
   चुन्जा चोग चुगा कर भाई ||                          

   जे उडने दा शौक है तिज्जो |
   रखेयां अपने फंग फैलाई ||

   हौसले रखेयां दिले च अपने |
   ताईं छुऊणा अम्बर जाई ||

   नजरां गडाई केई बाज उड्डादे |
   जीणा अपणा आप बचाई ||

   सरहदां ढाहणा सिख पंछियाँ छा |
   जीणा सच कर कंधाँ ढाई||

   दिखी सुणी ने अंगणा बौणा |
   लोक बैठे ने जाल बिछाई ||

   पथरां दे नी माहणु बणदे |
   उम्र गवा मत चुरभुर लाई ||

   मुठ दाणयां ने रजणा सिखील लै |
   छड करणी तू काली कमाई ||

   अपणा मानव धर्म निभा कर |
   मंदर मस्जिद आई जाई ||
                           


                                [२]
                           पैहले भेइडू पाला मितरो

                         पैहले भेइडू पाला मितरो |
                          फिरी सुक्खो नुआला मितरो ||
                   
                         निम्ब्ली पिच्छ प्रगड़े पिय्या |
                          थां-थां घालामाला मितरो  ||

                           खोटेयां सिक्केयाँ नी साहूकारी |
                           इनां ई मत संभाला मितरो  ||
                
                             दिक्खी-सुणी ने रस्ते हंडा |
                            खरा नी वक्त दा चाला मितरो ||
              
                             बुरे कम्मे दा बुरा नतीजा|
                            जद तक होवै टाला मितरो ||         

                             चंदरे दे पन्द्रह भोले दे सोलह |
                              मने दी मैल गुआला मितरो ||

                              जेब दिक्खी ने यारी पुगदी|
                              हसदे कडी दुआला मितरो ||
           
                             घुप्प न्याहरा बिखड़ा रस्ता |
                             कोई तां दीया बाला मितरो ||

                            जेकर तुसां बी गड्डणऐ झंडे |
                           कालियां भेडां ताला मितरो ||

                             घर उजाडू इनां नशेयाँ ई |
                            दीयो देशनिकाला मितरो ||

                            धीयां-भैणां दा मान बचाओ |
                             कुडियां चौंड-ज्वाला मितरो ||
  [३]

मेरी सौगी सौगी चल [हिमाचली गीत ]

मेरी सौगी सौगी चल थोड़ा दिया रस्ता |
मैं बी मुइये जी लियां हसदा-हसदा ||

खिजी गेया अड़ीये मैं किल्ला किल्ला चलदा |
कंडेयां दे रस्ते ते धुप्पा बिच्च जलदा ||
थोड़ी दूर सौगी चल चुक मेरा बस्ता.......||मैं ......

दुनिया पराई इथे मैहरम नी मिलिया |
अपणा बणाई लोकाँ जख्मा जो छिल्लेया ||
दर्द नमाणा मुइये दिले हाल दसदा ..||मैं ....

दिले बिच्च प्यार आला गीत ताँ बसाई जा |
चार ई दिहाड़े भवें प्रीत ताँ निभाई जा ||
मेरा बी संसार मुइये होई जाये बसदा .......||मैं .....

                       अशोक दर्द




                      












        
             [४]
   चलेया कुतांह हुण ....      

कट्टी दिन शबाबे दे |
चलया कुतांह हुण बाबे दे ||

जेकर औणा साह्डे गराएं |
पोथू ल्यायाँ हिसाबे दे ||

अबे नी ठगी सकदा तू |
असी वाकम तेरे नकाबे दे ||

अबे नी डरदा कोई मितरा |
मुक्के दिन नबाबे दे ||

जख्म अजेह बी रिसदे ने |
ठगे तेरे ख्वाबे दे ||

अबे पछताई किच्छ नी मिलणा |
सप्प आया मुहें कुआबे दे ||

कुर्सी खिसकी पेय भुइयां |
मुक्के टोहर जनाबे दे ||
















          [५]


               लोक
राइयां दा पहाड़ बणान्दे लोक |
अट्टे दीयां चिड़ियाँ उडान्दे लोक ||

रिडकदयां दे दिखण तमासे |
बणीयां बत्तां ढाह्न्दे लोक ||

अप्पू चलदे नेहर- मनेहरे |
कसम मुसाहरे दी खांदे लोक ||

नगेयाँ पैरां चलदे दिखी |
कंडे बत्तां राह्न्दे लोक ||

बिना मतलब नी मुहें लाँदे |
आंदे लोक जांदे लोक ||

उच्चे उड़दे दिखी जलदे |
केई जाल बिछांदे लोक ||

इक्की हत्थे पाणी दिंदे |
दुए लाम्बू लाँदे लोक ||

तरदेयां कन्ने मारन तारी |
दुबदयां इ धक्का लांदे लोक ||

मिट्ठा मुंह नी दिखी भुल्लो |
खरा कदी नी चाहन्दे लोक ||

ढेंह्नदे टपरू दिखी दर्दा |
केई गीत बणान्दे लोक ||



           [६]


     याद रिया  [गीत ]
चोरी चोरी चोर निगाह ने तकणा याद रिया |
इक फोटो गी बिच्च बटुए दे रखणा याद रिया ||

जद जद चलियां चर्चां तेरे- मेरे प्यार दीयां |
बिच्च महफिलां झूठा- सच्चा बकणा याद रिया ||

कोई उघाड़ी दिखी लै नी रिसदेयाँ जख्माँ गी |
इस तांई बस झूठे हास्से हसणा याद रिया ||

इश्क दी घाटी दे बिच्च खणयां दर्द दे खूहाँ गी |
हास्सेयाँ ठठेयां दे ढकणा ने ढकणा याद रिया ||

किलमकिल्ले नेहरम्नेहरे प्रीत दे रस्ते दी |
वफ़ा चढ़ाईयां चढ़दे चढ़दे थकणा याद रिया ||

प्यार भरोये खताँ दे अन्दर अणमुल्ले सरमाये गी |
बिच्च दिले दे साम्बी साम्बी रखणा याद रिया ||

इक परदेसी साड़े बी कदी फेरी लांदा था |
गल्ल सुणान्दे दर्दे दिल दा झकणा याद रिया ||



        










                  [७]


         मत लिक्ख दरबारां दा  कमाल मितरा |      
         नित लिक्ख तू गरीबुआं दा हाल मितरा ||           

         आज्ज तक बी नी जेहड़े होए हल मितरा |
         लिक्ख गिणी गिणी सारे ओ सुआल मितरा ||

         रैह दी कितणी जमीन अणबाई लिक्खेयां |
         कितने करी छड़े मौसमां कंगाल मितरा ||

         बिना लाज्जे ते दवाइयां दे लिक्ख मरदे |
         लिक्ख होए दे बुमार अस्पताल मितरा ||

         पंजां सालां च ओ कितणीयां बारी आये थे |
         वोटां टैमें जेहड़े पुच्छादे ने हाल मितरा ||

         माल खाई खाई कितने क पेट बधि गे |
         होए कितने क लिक्ख मालामाल मितरा ||

         फंग पंच्छियाँ दे कितने क तोड़ी सुट्टी ते |
         लिक्ख बिच्छे दे ने कितने क जाल मितरा ||

         पाणा चैचदा था दाली बिच्च लूण मितरा |
         लिक्ख लूणए बिच्च पाई इन्हां दाल मितरा ||

         लूण लाई लाई कितणीयां भेडां खाई गे |
         जेहड़े बणए दे थे भेडां दे पुहाल मितरा ||



         बोझ बस्तेयाँ च डिग्रीयां दा चुक्की- चुक्की ने |
         युवा चढ़ादे ने कितने कुआल मितरा ||

         भ्रष्टाचार दीया मैला आज्ज सब डोब्बेया |
         लेई  कलम तू मैल गुआल मितरा ||
                    [८]

         महंगाई लगी डराणा मितरा |

        
         महंगाई लगी डराणा मितरा |
         कुसने दुखड़ा लाणा मितरा ||

         कपड़ा-लत्ता फीसां बधियां |
         मुन्नू कियां पढ़ाणा मितरा ||

         तेले दे भा रोज बधा दे |
         कुसदे कियां जाणा मितरा ||

         लाड़ी गलान्दी बिना प्याजे |
         कियां तुड़का लाणा मितरा ||

         खाली कनस्तर किचने अन्दर |
         लग्गे मुहँ बिचकाणा मितरा ||

         लूण-तेल सब होया महंगा |
         डन्ग कियां टपाणा मितरा ||

         जित्थे बी मरदा गरीबू मरदा |
         मुश्किल जीणा-जियाणा मितरा ||

         जिस दे खाते बिच्च विदेशां |
         ओ कुनी जरकाणा मितरा ||

         दर्द गलान्दा खाली झोले |
         घरे इ कियां जाणा मितरा ||
       
 




  [९]

    सच्चियां गल्लाँ
  बदकारां ने नी लाणी यारी |
  चीज नी लैणी कदी उधारी ||


  तन्गे संगे दिन कट्टी लैणए |
  कर्जा नी खाणा कदी सरकारी ||
                     

  मोटरां च चलदे लोकां इ दिख्खी |
  पैदल चलने च संग नी करणी |


  लोकां दीयां जनानियां खातर |
  अपणी लाड़ी तंग नी करणी ||


  लोकां दीयां कोठियां दिखी |
  अपने टपरुए आग्ग नी लाणी ||


  लोकां दीयां रजाइयां दिख्खी |
  अपणी खिंद नी कदी गुआणी ||


  खोट्टा पैसा कदी नी चलदा |
  बार बार नी एह ठणकाणा ||


  जित्थे आदर मान नी मिल्लै |
  बार बार नी उत्थे जाणा ||
                        

  पागल बूढ़े डून्डे रोहले |
  कोढ़ी कलंकी गरीब नमाणा ||


  होई सकै ताँ सेवा करणी |
  इन्हां दा नी कदी मखौल उडाणा ||


गल्ल करणी ताँ सच्ची करणी |
इयां नी कुसे इ लारे लाणा ||


झूठ ताँ चार दिहाड़े जींदा |
झूठ गलाई नी मान गुआणा ||



पी सराबां माह्णु , माह्णु नी रैहन्दा |
सराबिये ने कदी मुहँ नी लाणा ||


साह्म्ने सराबी आंदा दिख्खी |
होई सकै ताँ राह छडी दैणा ||


दर्द पीणी ताँ लगी इ जन्दी |
मैह्फिलां बिच्च नी पीणा खाणा |


जिन्हां गलियां च दुस्मण बसदे |
बेल्ला सबेल्ला नी उस पास्से जाणा ||


                                 अशोक दर्द







          
      [१०]



          चम्बे री घाटी

बड़ी सौह्णी चम्बे री घाटी मेरे मितरा,ठंडे ठंडे नाडू ते डुग्गे डुग्गे नालु ओ |
नालां खोलां ,फाटा घाहलां गीत मिट्ठे गूंजदे बांसुरी बजांदे गुआलु ओ ||

द्रम्मण हटलियां शुरू चम्बा हुंदा मुकदा लंगेरे रीया धारा ओ |
इक्क पास्से पीर पंजाले प कैलास दुआ धौलाधारा रा नजारा ओ ||

डलहौजी अपणी चम्बे रा दिलडू संसारा मंझ जेह्डी मशहूर ओ |
झिकडे मैदाना जदु अग्ग बरदी आंदे लोक डलहौजी जरूर ओ ||

संघणी किहारा सेबा रे  बगीचे कन्ने  तीसे छतराडी भरमौरा ओ |
चम्बे री धरती शिवजी री धरती इत्थे बसे शिवजी ते गौरा ओ ||

भट्टिया रे हार छैल पधरे मैदाना इसरी शान निराली ओ |
कुंजर महादेव कन्ने बिणतरु नाग भट्टिया री बैट्ठे रखवाली ओ ||

पांगिये री घाटिया चंद्रभागा बगदी चम्बे रिया रावी बगदी ओ |
टेढ़ी मेढ़ी चलदी नखरे करदी जियां नौईं लाड़ी लगदी ओ ||

साहो-छतराड़ी-भरमौर-बैरागढ़ जातरा रा सुन्दर नजारा ओ |
समलेऊ-भंजराड़ू-सुरगाणी कन्ने खिरड़ी लगदियाँ छिन्जा धारा-धारा ओ ||

मिन्नी स्विट्जरलैंड चम्बे बिच्च लोको, नां जिसदा खजियारा ओ |
घने-घने बण खज्जी नाग मंदर, कन्ने छैल झीला रा नजारा ओ ||

चम्बे शहरा बसदा लच्छमी नरैण, भलेई बसै माता भद्रकाली ओ |
पांगिये री घाटिया बसै माता मिंधला, लोकां री करै रखवाली ओ ||
                                                                   




मैहले ता माता हिडिम्बा बसदी, बसै भरमौर ब्रम्हाणी ओ |
कल्न्द्रे बणागेई बन्नी माता बेलजा, डैणकुंड बसै पौहलाणी ओ ||

बैरा-स्यूल डैम सुरगाणी, चौहड़े पुल डैम चमेरा ओ |
दूर परदेसां तक बिजली पुजान्दे, करदे दूर ह्नेरा ओ ||

नाह्,णी, धूप, कौड़-पतीस, नागछतरी ते चमकणू, चम्बे रीयां उच्चियां धारा ओ |
ट्रकां रे ट्रक भरी-भरी जांदे, बिकदे पंजाबा रे बाजारा ओ ||

कुंजु चैन्चलो रे गीत, सुन्नी-भुन्कुए री प्रीत चम्बे री शान बधांदे ओ |
चम्बे री संस्कृति जग च निराली, दिक्खने जो जग वाले आंदे ओ ||

चम्बे रे चौगाने मिंजरा रे मेले गीतां विच्च रावी हसदी ओ |
दूर परदेसां भवें जाई बसीगे, दिलां विच्च धरती एह बसदी ओ ||

चम्बा म्हारा धुड़ूए री धरती, बसेया रा उच्ची-उच्ची धारा ओ |
धुड़ूए री धरती री शान निराली ए, दर्दे जो जानी ते प्यारा ओ ||


                                                  अशोक दर्द





















                  [११]



             जे तुसी साहड़े फेरा पांदे....             
                        

             जे तुसी साह्डे फेरा पांदे |
             इस् दिलडू रा हाल सुणान्दे ||

             साहड़े अंगण सौण जे आंदा |   
             पिपलां पीहंगां असी बी पांदे ||

             कंडेयां भरोये राह नी हुंदे |
             नगेयाँ पैरां आंदे जांदे ||

             प्रेम नदी जे हुन्दी भरोई |
             डुब्बी- डुब्बी रोज नहान्दे||

             जे तुसी आणे दा वादा करदे |
             रस्ते खडोई उमरां बितांदे ||

             नेहरियाँ राती किल्ले नी डरदे |
             जे तुसी द्वारे दीया जलांदे ||

             चार दिहाड़े जीणा अड़ेयो |
             झूठे लारे मत पतियांदे  ||

             जे तुसी साहड़े सौगी चलदे
             अपने मुकदरां प असी इतरांदे ||

             यादां च गीत गजलां लिखे थे |
             जे तुसी आंदे गाई सुणान्दे ||

                  



              [१२]  
         जे नी थी निभाणी .......

    जे नी थी निभणी तां लाई किजो थी |
    एह जिंद फाह च फसाई किजो थी ||

    नी सच हुंदे सुपने हुण जे गलानी |
    रोज रोज सुपनेयाँ आई किजो थी ||

    जे नी थे फांग पल्ले मारणे ई उड़ारां |
    तां एह जिंद उड़ारां च पाई किजो थी ||

    जे नी थी करतूत बुझाणे दी पल्ले |
    तां हिकडूए आग्ग लाई किजो थी ||

    जे नी थे लैने झूटे बेई करी सौगी |
    तां प्यारे दी एह पीहंग पाई किजो थी ||

    जे नी थी हिम्मत पल्ले जरणए दी मिहने |
    तां सखियाँ ने मेरी गल्ल सुणाई किजो थी ||                                                  

    जे नी था चलणा सौगी दूर परदेसा |
    तां बसा च चढ़ाणा ई आई किजो थी ||

    जे नी थी टपूंदी लोक लज्जा री खड्ड |
    तां मेरी जिंद मंझाटे रुढाई किजो थी ||

    जे बंजर थी धरती तेरे दिले दी |
    तां इश्के दी बूटी लाई किजो थी ||

  
     नी थी करणी गल्लाँ दर्दे दीयां तां |
    तां मिस काल मेरे नां दबाई किजो थी ||
              
         [१३]


       कौड़ी सच्ची गलाणी बाबा .....

       कौड़ी सच्ची गलाणी बाबा |
       गल्ल बात मुकाणी बाबा ||

       भर सभा च किल्म किल्ले |
       हौणा पाणी - पाणी बाबा  ||

       घाट्टा बाद्धा अपणा अपणा |
       कस्की हिक्क धुक्खाणी बाबा ||

      कदी भला नी चान्ह्दी दिक्खी |
      मिट्ठी मिट्ठी बाणी बाबा  ||

      सारे टप्परु मैहल बणी गे |
      दिले दी कुथे सुणाणी बाबा ||



                                                       

















        [१४]


            त्रेऊ .....

       त्रेऊ त्रेऊ तैं किजो लाया त्रेऊआ |
       सुत्ता संसार जगाया त्रेऊआ ||

       अम्बरे बरह्णा अपणी मर्जी |
       तैं किजो रौला पाया त्रेऊआ ||

       कुसे दे रौणे कोई नी रौंदा |
       तैं किजो रौणा लाया त्रेऊआ ||

       पंछियाँ तेरा हास्सा पाया |
       जाह्लू मता कलाया त्रेऊआ ||

       त्रीणी दुनिया मत मंग पाणी |
       कुने नी कुसे ई पियाया त्रेऊआ ||

       दिक्खी सुणी ने बौयाँ भुइयां |
       लोकां जाल बिछाया त्रेऊआ ||

       त्रेह कुसे दी कदी नी मुक्की |
       एह दुनिया दी माया त्रेऊआ ||

       मैं बी त्रीहणा तू बी त्रीहणा |
       ताँ इ तेरा दर्द बंडाया त्रेऊआ ||


                    






            [१५]


            साह्ड़ी फितरत
       ज्यादा रौब नी असी सुखांदे |
       जे दिल बोल्लै सेई कमांदे ||

       लोक्कां ई लग्गै भवें कौड़ा |
       फिरि बी मितरो सच ग्लान्दे ||

       दुए दीया सुथणी जंघ नी दिन्दे |
       अपणिया बत्ता आंदे-जांदे ||

       अन्हा कोई मिल्लै रस्ते |
       उंगली पकड़ी घरे पुजान्दे ||

       प्यार पुगाणा फितरत साहड़ी |
       हिक्क दस्सी नी पिट्ठ दसांदे ||

       जिस रस्ते बिच्च चिक्कड़ दिस्सै |
       रस्ता छड्डी आप बचान्दे ||

       बड्डे सीन्ने बड्डे जिगरे |
       नी डरदे नी असी डरान्दे ||

       कदी कुसे पुर आस नी रक्खदे |
       अपणे कंडे अप्पु चुकान्दे ||












         [१६]


     हरदम चेत्ता रक्खणा [ कबता ]

सिरे उप्परे पाणी जाहलु बग्गे तां |
कोई जत्न तां करणा पौणा तरणे दा ||

आखर औंदा कम्मे जरेया धरेया दा |
रक्ख हौसला अंदर जरणे धरणे दा ||

रावण थिया मुकाणा खेल रचाई थी |
थे सच जाणदे राम सुन्ने दे हरणे दा ||

कंडे कन्ने कंडा चुकाणा मितरा सुण |
करंगोरे दा होए चाए गरणे दा ||

नेत्र त्रिया जिन्नी खोलेया ज्ञाने दा |
धोई धोई पाणी पी गुरचरणे दा ||

बाहरे लक्ख सजाओ टिक्के टारे ने |
नाहस जाणदा सच गहरे दे सरणे दा ||

इया दुनिया च आणा आणा नी होया |
हुनर सिक्खदा रिया जे पेटे ई भरणे दा ||

तोल्लां बोल्लां जेकर कोई भुल्ले नी |
फिरि मतलब नी ऐ इत्थे डरणे दा ||

मैन्ह्गा पेईया साथ दैणा दुर्योधन दा |
वरना कोई तोड़ नेईं था कर्णे दा ||

सच गलाई माह्णु कदी गुआणा नी |
हरदम चेत्ता रक्खणा दर्दा मरणे दा ||

        [१७]
नौंये साल वास्ते .........
                       
गीत मुहब्बतां दा सब गांदे रहन्न |
हसदे - बसदे रहन्न गांदे - मुस्कुरान्दे रहन्न ||

हर घर - परिवार खुशियाँ ने भरेया रैह |
जश्न जिन्दगी दा  सब मनांदे रहन्न ||

कोई पेट नी भुक्खा रैह इत्थे मितरो |
चूल्हेयाँ आग्ग बलदी रैह सब खांदे - पकांदे रहन्न ||

सारेयां फंगां इ मिल्लै उडार उच्ची |
रस्ते अम्बरां तक सब बणान्दे रहन्न ||

गायै विश्व सारा मंगलाचार मितरो |
युद्ध - क्रोध सब भुलान्दे रहन्न ||

कंडे रस्तेयाँ दे सब रहन्न चुकदे |
फुल्ल रस्तेयाँ च मिल्ली बिछान्दे रहन्न ||

बद्दल प्रेम दे सदा रहन्न बरदे |
आग्ग नफरताँ दी सदा बुझांदे रहन्न ||

मालक दै सारेयाँ इ नम्रता ते सद्बुद्धि |
बूटे भाईचारे दे सब लगान्दे रहन्न ||

रैह्न्न सदा रौंगलियाँ धारां इत्थे |
पंछी डालां प चुरभुर लांदे रहन्न ||


खाली होई जायै बाजां छा अम्बर सारा |
पंछी उच्चियाँ उड़ारां सदा लांदे रहन्न  ||




कोई हाक्क नी कुसे दा खायै इत्थे |                           
मेहणत करी ने सब खांदे खुआंदे रहन्न ||

घरे - घरे च सुख - शांति दे फुल्ल खिल्लण |
अंगण खुश्बुआं महकदे महकांदे रहन्न ||

नौआं साल रैह सदा भरेया जश्नां |                           
ढोल खुशियाँ दे सब बजांदे रहन्न ||

कुसे हक्खी च नी दिक्खै अथरू दर्द |
बधाईयां सुखे ने सब दिंदे दुआन्दे रहन्न

     





























                      [१८]
                सच्चा सुच्चा बुपार बी सिक्ख

                सच्चा- सुच्चा बुपर बी सिक्ख |
                जीणे दा चजचार बी सिक्ख ||

                फुल्लां कन्ने कन्डेयां दे तू |
                 गले च पाणे हार बी सिक्ख ||

                दुग्गा-खौला जग दरिया एह |
                 टपणा वार ते पार बी सिक्ख ||

                  नाहणा खड्डा सेवणा बड्डा |
                   स्याणेयां दा एह विचार बी सिक्ख ||

                  जीवन हट्टी ताँ इ चलणी |
                  नगदे कन्ने उधार बी सिक्ख || 
 
                   ताँ इ मिलणी मंजिल मित्तरा |
                    टपणी नदियां-घार बी सिक्ख ||

                    अम्बर छूणे दा जे चा है ताँ |
                    दैणी उच्ची उडार बी सिक्ख ||

                    अपणा बजूद बचाणे खातर |
                     पुरखेयाँ दे संस्कार बी सिक्ख |


        









                           [१९]


                         सुपना पिया ......

                   राती मिन्जो सुपना पिया     | ...
                   मैं मास्टरी छड्डी ते राजनीती मंझ गिया ||

                   घरा घरा जाई वोट मन्गे |
                   कुते रोट मंगे कुते नोट मंगे ||

                   जीतेया इलेक्शन सीना खुशिया ने तणी गिया  |
                   सरकार रा गठन होया मैं मंत्री बणी गिया   ||

                   फिरी मिल्ली झंडी ते लाल बत्ती वाली कार |
                   चौक्का चौक्का लोकां हत्थ जोड़े पे गला फुल्लां रे हार ||

                   थोड़ा मुस्काणा कन्ने गला लगाणा  |
                   हत्थ जोड़ी करणी नमस्ते ते गांह जाणा ||

                  फिरी मैं मंत्री बणी अपणी गल्ला जो मनवाणा सिक्ख्या |
                  बिना हास्से हत्थ जोड़ी मुस्काणा सिक्ख्या ||

                  अग्गे पिच्छे फिरी चमचेयाँ री फौज इ फौज |
                  खाणे-पीणे री फिरी मौज इ मौज ||

                  कुत्थे मोटे चौल टे कुत्थे बासमती खाणी |
                  कुत्थे घड़ोलुए रा ते कुत्थे फ्रिजां फिल्टरां रा पाणी ||

                  मुंगफलिया री जगह हुण काजू बादाम |
                  चौइं पास्से बजदी हुण राम सलाम ||

                   कल जेहड़े मंगदे थिए नमस्ते  |
                   आज्ज हत्थ जोड़ी खड़ून्दे रस्ते ||


                        
                  कल जेहड़े नां लेई थिए बुलांदे |
                  आज्ज हर गल्ला जनाब जनाब गलान्दे ||
  

                 फिरि शिमले रे टूर ते स्टेजां रे भाषण  |
                 झूठे सच्चे बादे ते मिट्ठे मिट्ठे आश्वासन ||

                 मैं मंत्री बणणे रा फिरि पूरा फैदा उठाया |
                 पुट्टया पुराणा टपरू नौआं फ़्लैट बणाया  ||

                 पी डब्ल्यू डी रे सहबा जो बुलाया |
                 दस्सां बारहां दिनां रोड़ अंगणा तक पूजाया ||

                 कर्जा लिया ते पुत्र ट्रांसपोटर बणाया |
                 इक टाटा सूमो ते इक ट्रक पाया ||

                 हूण लाड़ी बी खूब प्यारा कन्ने चाहणा लग्गी |
                 हर टूरा पर शिमले सौगी जाणा लग्गी ||

                 सरकारा रा पैसा अपणी तिजोरी च पुजाया  |
                 अपणेयां खास चम्चेयां जो खूब फैदा पुजाया   ||

                 कुसे री बदली करी घरा पुजाया |
                 कुसे जो पांगिये रा जोत लंघाया ||




                 अपणे रिश्तेदारां जो पिच्छले दरवाजे का बुलाया |
                 कुसे जो नौकरी कुसे जो एजेंसी कुसे जो ठेकेदार बणाया ||

                 अपणे रिश्तेदारां ते चम्चेयाँ च अपणा नां चमकाया |
                 किट्ठे करी इनां जो जिंदाबाद दा नारा लगवाया ||

                 पञ्ज साल पंजां दिनां साई बीत्ती गे इक दिन आया |
                 विधान सभा भंग होई मिन्जो घरा पुजाया ||

                  पार्टिये मिन्जो कन्ने दगा कमाया |
                  मेरे हलके रा टिकट कुसी होरसी जो थमाया ||

                  मैं हाई कमाना जो बताया मैं भुक्ख हड़ताला पर बैणा |
                  इस अन्याय तांई  मैं आग्ग दाह लेई लैणा ||

                  चीफ हाई कमाना ने मिन्जो समझाया |
                  मत कर पंगे तैं मत कमाया ||

                  बेई जा चुपचाप होरसी जो बी खाणा दे |
                  एह है मेरा रिश्तेदार इस जो बी कमाणा दे ||

                  पर मैं नी मन्या अपणे चम्चेयां जो बुलाया |
                  विरोध दिखाणे ताईं पार्टी रे दफ्तरा जाई धरणा लगाया ||

                  इतणे मंझ मेरी घरेवालिए मिन्जो जोरा ने हिलाया |
                  दर्द जी उट्ठी जाओ चाह पियो दिन चढ़णेजो आया ||

                                          अशोक दर्द
                                                                             २८-२-२०००
              


















  [२०]                                                                                                                                                                          

     हमारा  चंबा

सुंदर छैल हमारा चंबा |
लगदा बड़ा प्यारा चंबा ||

सैलड़ीयां धारां ठंडियाँ फुहारां |                                                 
कुदरत छैल नजारा चंबा ||

पधारे मैदानां गोदा लेई |
बस्दा उच्चियाँ धारां चंबा ||                                                

चुरभुर चुरभुर पंछी लांदे |
गांदे छैल प्यारा चंबा ||

रंग बरंगे फुलणु फुलदे |
भरेया चील दयारां चंबा ||

बन्नी बणागेई भलेई भरमाणी |
चौण्डी दी हक्खी दा तारा चंबा ||

सतरंगे मौसम अंगणे सद्दी |
लैंदा मौज बहारां चंबा ||

रावी गोदा लेई खेह्लांदी |
जियां राजदुलारा चंबा ||

पीर पन्जाले चांदी बरदी |
नहान्दा ठंडियाँ फुहारां चंबा ||

रंग बरंगे मौसम ओढी |
बदलै नित नुहारां चंबा ||



गीत संगीत कला दियां दिक्खो |
भरदा उच्चियाँ उडारां चंबा ||

युग युग जिये साहिल वर्मा  |
चंपा दिया नुहारा चंबा ||

हसदा बसदा रैह हमेशा |
हारां धारां बजारां चंबा ||


























        [२१]

   प्यारुआ शराब छड्डी दे [ गीत ]

   अड़या छंदे तेरे पैरां हत्थ लांदी
   प्यारुआ शराब छड्डी दे ...||
   लोक तिज्जो बोलदे सराबड़ा सराबड़ा |
   मिंजो सुणी सुणी शरमा आंदी ..|| प्यारुआ शराब छड्डी दे ...|||

   इस शराबे मोया केई घर पुट्टीते |
   रस्तेयां चलेदे कुरस्तेयां सुट्टीते |
   हत्थ जोड़ी जोड़ी तिजो समझान्दी | प्यारुआ शराब छड्डी दे ..||

   इस शराबे केई घर उजाड़ीते |
   इयां उजाड़े जियां हवा अम्ब राड़ीते |
   पर तिजो जरा समझ नी आंदी |प्यारुआ शराब छड्डी दे ...||

   अड्डेयां प पी करी मारदा तू बुड़कां |
   मैं घरे राशणे दे खाली टीन ठुड़कां ||
   मैं इ जाणा कियां डंग मैं टपान्दी | प्यारुआ शराब छड्डी दे ||

   धक्के खांदा लोकां जो तू रस्ते च सुझदा |
   अधि अधि राती मोया घरे तू ए पुजदा ||
   घड़ी दिक्खी दिक्खी रात मैं बितांदी | प्यारुआ शराब छड्डी दे ...||

   पूरे शराबियां दे कदी बी नी पौंदे |
   धन – मान सारा फुक्की दिक्खे पिच्छे रौंदे |
   ताईयों हत्थ जोड़ी तिज्जो समझान्दी || प्यारुआ शराब छड्डी दे ...||


   छड्डी दे शराब मोया रस्ते प आ तू |
   कले दी सोच घर अपणा बसा तू |
   हत्थ जोड़ी जोड़ी तिज्जो समझांदी |  प्यारुआ शराब छड्डी दे ...||




   मेरे बी ने चा मोया मत अग्ग ला तू |
   बोतल जो छड्ड दिल मेरे कन्ने ला तू ||
   करां मिणतां ते तरले पांदी || प्यारुआ शराब छड्डी दे ...||       


         [२२]

  
कुस ने दिले दी गल्ल सुणाणी

कोई राजा कोई राणी |
कुसने दिले दी गल्ल सुणाणी ||

ढाहण खाइया सारियां सीन्खां |
पांदी बचेया माह्णी माह्णी ||

कुण दिक्खे इत्थे हक्खी खोल्ली |
मैं बी काणा तू बी काणी ||

जेह्ड़ा छाणदा ओ इ जाणदा |
परखी लै तू छाणी छाणी ||

नौंए रस्ते पखले माह्णु |
ठगदे मत तुस जाणी जाणी ||

अपणा आप बचाया कर |
जित्थे जीभा मिट्ठी बाणी ||

दर्द गलान्दा मुड़णा सौक्खा |
रस्ते भुल्ले उम्र न्याणी  ||

















     [२३]
         तेरयां हत्थां इस देसे दा कल जवना ए

कन्न खोली ने सुण तू मेरी गल्ल जवाना ए |
तेरयां हत्थां इस देसे दा कल जवाना ए ||

तू देसे दी अणमुल्ल पूंजी देस बी तेरा ए |
टेढयां –मेढयां रस्तेयां तू मत लांदा डेरा ए ||
सिध्यां सिध्यां रस्तेयाँ बिच्च तू चल जवाना ए || तेरयां ...||


भंग तम्बाकू गुटके जर्दे मुंह मत लांदा ए |
गन्देयां नालुआं डुब्बी ने मत जिन्द गवान्दा ए ||
बुरे कम्मे दा खरा नी मिलदा फल जवाना ए || तेरयां ....||

केईयां दी मत मारी पाया घरां उजाड़ा ए |
नशेयां भाइयां भाइयां बिच्च बी पाया बगाड़ा ए ||
अपनेयाँ हत्थां लिखी संदेशे घल जवाना ए || तेरयां ...||

वैर वरोध ते नफरत दी अग्ग रियां बुझान्दा तू |
बुट्टे प्रेम प्यार दे म्हेशा रियां लांदा तू ||
मत करदा कदी देसे कन्ने छल जवाना ए || तेरयां ...||

जेकर ज्ञान विज्ञान दे अंदर करणी तरक्की ए |
हरदम खुल्लियाँ रक्खयां जवाना अपणीयां ह्क्खी ए |
देस निगाह च रक्खयां तू हर पल जवाना ए || तेरयां ...||

बैरियां दे उकसावे ने तू राह मत भुलदा ए |
अपणा मान गुआई गैलियां गैलियां रुल्दा ए ||
खाद्दा दा ए देसे दा तैं अन्न जल जवाना ए || तेरयां ...||

देस प्रेम छा बड्डा नी कोई धर्म जवाना ए |
देस सेवा छा बड्डा नी कोई कर्म जवाना ए ||
देस सेवा करी करी लै जीवन सफल जवाना ए ||तेरयां ...||
















































  [२४]

     भरणा पौणा हर्जाना ....

भरणा पौणा हर्जाना इक्क दिन झूठ गलाणे दा |
फल भोगणा पौणा मितरा बुरा कमाणे दा  ||

गंगा गी बत्त सारे दसदे बणी सयाणे ने |
कोईनी खर्चा दिंदा इत्थे आणे जाणे दा ||

अपणिया लग्गिया दी इन्हां ने गल्ल मत लांदा तू |
हुनर जाणदे एह अट्टे दियां चिड़ियां उड़ाणे दा ||

हवा सौगी पुणदे मते खुद्दारी बेचीं ने |
एह बी कोई हुनर नी मितरा टैम टपाणे दा ||

नौइयां पौंगरां फुक्की जेह्ड़े मौजां लुट्टा दे |
कोई फ़ायदा नी इदेया धन कमाणे दा ||

बेशक चिकड़े वाले नालू थां थां बग्गादे |
हुनर सिखदेयां रैह्णा इत्थे आप बचाणे दा ||

नेहर म्नेहरे नी जाणा उल्लुआं दिया पन्चिया च |
निम्बली पिच्छ प्रगड़े पीणी अर्थ गलाणे दा ||

अपणा आप बचांदे रैहणा दर्द गलान्दा ऐ |
हुनर जाणदी दुनिया इत्थे जाळ बिछाणे दा ||







     मैं कविये दी लाड़ी

मैं कविये दी लाड़ी अड़यो मैं कविये दी लाड़ी |
पल - पल गिणी ने कटदी राती पल - पल गिणी दिहाड़ी ||

अंगणे खड़ोई पागलां साई वारे – पारे दिक्खदा |
कलम - डैरियां लेई रैह्न्दा किच्छ नी किच्छ बस लिक्खदा ||
बणी - ठणी जे नेड़े खड़ोआं दिक्खदा नजरां फाड़ी |
मैं कविये दी लाड़ी अड़यो मैं कविये दी लाड़ी |


घरे - बणे दा फ़िक्र नी कोई मस्त गुजरां दा झोट्टा |
लोक गलांदे वाह - वाह दर्दा मैं गलानी खोट्टा ||
दिने दुपहरी सुत्ता रैह्न्दा मारी खूब घुराड़ी |
मैं कविये दी लाड़ी अड़यो मैं कविये दी लाड़ी


मंगदी - मंगदी बुड्ढी होई नी मने दी होई पूरी |
रज्जी नी खाया रज्जी नी लाया रेई आस अधूरी ||
सारी उमरा सुक्की धुप्पा मेरी रीझां दी बाड़ी
मैं कविये दी लाड़ी अड़यो मैं कविये दी लाड़ी


रोज चुड़ेलां फोन करदियाँ हस्सी - हस्सी गल्लां लांदे |
केई कवितां फोने पुर ई घंटा - घंटा सुणांदे ||
हंडदी - चलदी मैं भी सुणदी रक्खदी हिकड़ु साड़ी |
मैं कविये दी लाड़ी अड़यो मैं कविये दी लाड़ी ||






चा नबाबां आले इसदे नी पैसे चार बचान्दा |
दस तरीका तक पुज्जदे - पुज्जदे बणी गरीबु जांदा ||
कुस्स ने घरे दी गल्ल सुणाणी मेरी हालत माड़ी
मैं कविये दी लाड़ी अड़यो मैं कविये दी लाड़ी ||


मेरे अग्गे शेर दहाड़ै लोकां अग्गे बिल्ला |
झुठियाँ बड़कां झूठे लारे खसम इदेया मिल्ला ||
घरे मारदा बड़ी अंग्रेजी बाहर बोल्दा पहाड़ी |
मैं कविये दी लाड़ी अड़यो मैं कविये डी लाड़ी |


औक्खी  - सौक्खी धक्का करदी मैं जिन्दगी दी गड्डी |          
धुक्खी -  धुक्खी ने गेई फकोई निकली हड्डी - हड्डी ||
इसदे अग्गे पेस नी कोई थी तां मैं बी मुराड़ी   |
मैं कविये दी लाड़ी अड़यो मैं कविये डी लाड़ी |


रोज संझा ई वादे करदा मुकरी भ्यागा जांदा |
नेतेयां आले चाले इसदे लारे - लप्पे लांदा ||
नी बोलादी झूठ मैं अड़यो खांदी कसम तुहाड़ी |
मैं कविये दी लाड़ी अड़यो , मैं कविये डी लाड़ी ||


जिस बेले बी दिक्खो रैह्न्दा बिच्च कताबां बड़या |
गल्ल मेरी ता सुणदा नी बस बजान्दा अपणा मढ़ेया ||
दिल दे अंदर दर्द है कितणा कुस्स ने दस्सां उघाड़ी |
मैं कविये दी लाड़ी अड़यो मैं कविये दी लाड़ी ||
      
             गीत ...
लोक लैंदे नां रब्ब दा वे मैं तेरा लैंदी हां  |
इश्क खुदा दे दर ते तिज्जो रब्ब रब्ब कैह्न्दी हां  ||

हीर ते लैला वर्गी मैं बी आशक सच्ची हां |
दुनिया दे दस्तूरां ताईं मैं भवें कच्ची हां ||
कसम खुदा दी करदी वे मैं सच सच कैन्ह्दी हां ||

रैह्न्दी दूरियां तकदी हरदम इश्क उडार दियां |
जिन्द नमाणी जो लाइ ने फंगां प्यार दियां  ||
मीरा बणी ने जाणे मैं के के  सैह्न्दी हां ||


भवें गलांदे इश्क दा सागर बड़ा इ गैहरा ए |
चौंई पास्से उसदे उप्पर लग्गेया पैहरा ए ||
इश्क समन्दर बिच्च मैं बणी ने मच्छली रैह्न्दी हां ||

हुस्न इश्क दी सदियाँ चलदी आई कहाणी ए |
भौंर कलि दा राजा कली भौंरे दी राणी ए ||
मैं तेरे प्यार दे मैह्लां बणी ने राणी बैह्न्दी हां |

                                     अशोक दर्द